De Compagnie, gevangenen en vrijwilligers maken dagelijks werk van herstel!

Gepubliceerd op 23 mei 2016 door Gevangenenzorg Nederland.

In een speciale vleugel van de gevangenis in Krimpen bereiden gevangenen zich voor op terugkeer in de maatschappij. Ze leven daarom zo normaal mogelijk. Met een volle agenda, veel eigen verantwoordelijkheid en zelfstandigheid. Het project wordt gedragen door een legertje vrijwilligers van Gevangenenzorg Nederland. Gevangenisdirecteur Peter Baaijens en Gevangenenzorg directeur Hans Barendrecht vertellen vol passie en realiteitszin over De Compagnie, een unieke samenwerking. 

Het verhaal van De Compagnie begint bij Hans Barendrecht. “Hoe kunnen we met elkaar als samenleving gevangenen  voor eens en altijd laten af te reken met criminaliteit? Die vraag houdt me al bezig vanaf het moment dat ik bij Gevangenenzorg betrokken raakte, nu ruim 20 jaar geleden. Want criminaliteit, detentie en recidive is geen justitieel probleem, het is een probleem van ons allemaal. Elke dag komen er bijna 100 gevangenen vrij. Na 5 jaar zitten er 70 weer in de bajes. Dan kan je toch niet stil blijven zitten. En is gevangenen bezoeken geen christelijke opdracht! ”
Toen Hans in 2000 kennis maakte met het InnerChange Freedom Initiative (IFI) vond hij een antwoord op zijn vraag. In het IFI-project in Houston werkten gevangenen tijdens hun detentie aan re-integratie, onder begeleiding van vrijwilligers. IFI in Houston was een initiatief van Prison Fellowship-oprichter Chuck Colson, maar de bakermat van die aanpak blijkt in Brazilië te liggen.

Revolutionaire aanpak

Hans: “In 2002 mocht ik in Brazilië een gevangenis bezoeken, die grotendeels werd gerund door gevangenen. Ik ben er een week geweest, heb workshops gevolgd en met rechters en gevangenen gesproken. Het heeft een enorme indruk op me gemaakt. En dan vooral de eigen verantwoordelijkheid die gevangenen hadden en hoe goed dat werkte. De omstandigheden in de gemiddelde gevangenis in Brazilië zijn altijd al ronduit slecht, maar hier waren de cellen bijvoorbeeld picobello in orde. Je merkte het verschil ook aan de manier waarop ze anderen tegemoet traden. Aan hoe er over familie wordt gesproken. Aan alles, eigenlijk.”

Deze revolutionaire aanpak is goedkoper , maar het belangrijkste winstpunt  is dat gevangenen zich na detentie veel beter staande kunnen houden in de maatschappij. “De recidive In Brazilië   is gigantisch naar beneden  gegaan en is nog maar zo’n 10%. Ook in een westerse samenleving als  Amerika worden positieve resultaten behaald,” vertelt Hans.

Tijd (nog niet) rijp

Eenmaal terug in Nederland zoekt  Hans wegen om de ervaring naar Nederland te vertalen.  Het symposium in 2003 ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van Gevangenenzorg is dan gewijd aan die brandende vraag: ‘zou zo’n aanpak ook in Nederland werken?’. De reacties zijn positief, maar een plan uit 2005 moet de koelkast in omdat de tijd nog niet rijp is. Tien jaar later, als  Gevangenenzorg het 20-jarig bestaan mag vieren, wordt het plan uit de koelkast gehad. Hans: “Justitie was verrassend open en er volgden diverse gesprekken, ook met gevangenisdirecteuren. En toen stond 2015 een artikel in Vrij Nederland, over het succes van de Braziliaanse aanpak. Met dat artikel in de hand ben ik toch nog eens met justitie in gesprek gegaan.” Om een lang verhaal kort te maken, op 1 januari jl. is het pilotproject van start gegaan, in de Krimpense gevangenis waar Peter Baaijens de scepter zwaait.

Brug naar de samenleving

Peter Baaijens werkt al 37 jaar in het gevangeniswezen en in die tijd heeft hij veel voorbij zien komen. “De gemiddelde straf in de gevangenis van Krimpen is ongeveer een jaar. Dat is eigenlijk maar een klein deel uit iemands leven. Het is onze taak om in die periode te zorgen voor humane detentie, zodat iemand er niet slechter uitkomt dan hij erin ging. En resocialisatie, dat is ook een deel van onze opdracht. Daarbij heb ik altijd het gevoel gehad dat het beter is aan te haken op wat er al in de maatschappij is. Ik geloof dat mensen prikkels nodig hebben om in beweging te blijven, daarom ben ik ook voor vernieuwing.”
Hans kwam op een mooi moment binnenstappen met z’n plan, vertelt Peter. Juist op het moment dat de half-open en open inrichtingen (redactie: gevangenissen met weekendverlof en werk buiten de gevangenis) opgeheven dreigen te worden. “Terwijl ik er voorstander van ben om gevangenen bij de hand te nemen om uiteindelijk het leven op te pakken buiten. Want hiervoor konden ze het niet. Eenmaal in de gevangenis worden ze op achterstand gezet omdat ze huis, haard en, meestal ook, familie verliezen. In De Compagnie kunnen we de overgang naar het normale leven faciliteren, als brug van detentie naar de samenleving. De Compagnie probeert  ontspoorde mensen op het spoor te zetten.”

Hans omschrijft het project als: “intensieve samenlevingsbetrokkenheid op het moment van detentie, die naadloos doorgaat als ze vrijkomen. Met onze achterban van vrijwilligers en bedrijven willen we gevangenen via De Compagnie aan laat ik zeggen ‘eerlijk’ werk helpen.  Zelf je brood verdienen geeft voldoening en zin aan het leven. We hopen uiteraard dat ze meer in het leven gaan ontdekken, tot op de Bron. Ik las een paar sollicitatiebrieven van ‘onze compagnons’ en er zitten zware broeders bij kan ik je vertellen! Weet je wat ze schreven:  ‘Ik wil m’n kinderen het goede voorbeeld geven’. Bij die intentie kunnen wij prachtig aanhaken en samen zoeken naar een zinvol bestaan zonder criminaliteit’.

 

Net als in het gewone leven

Tijd om een kijkje te nemen bij De Compagnie. Als we aan het eind van de middag de speciale vleugel inwandelen zie je meteen dat het er anders is dan elders in de gevangenis. Hier geen gevangenen op cel, nee, de een staat op de gang te bellen, een ander is aan het gamen en een derde zit aan de keukentafel om, samen met vrijwilligers, het avondeten voor te bereiden.
De gevangenen zijn net terug van hun werk. Net als elke werkdag zijn er vrijwilligers van Gevangenenzorg aanwezig op de afdeling. Die komen zo rond een uur of vier en blijven tot in de avond. Voor een praatje, hulp bij alledaagse activiteiten of het geven van een cursus.
Die avond staat er misschien een cursusavond SOS op het programma, of een ondernemerstraining door Willem den Hertog over werk en ondernemerschap. Het leven in De Compagnie lijkt al verdacht veel op het leven buiten. Al slapen de mannen wel op cel.
Het ideaal is dat de compagnons, zoals ze genoemd worden, tijdens detentie ook buiten de poorten van de gevangenis aan het werk gaan. Maar zover is het nog niet. Peter: “ze werken nog in de inrichting, maar we geven ze zoveel mogelijk de moeilijkere banen. Als voorman in de werkzaal, bijvoorbeeld. En ze hebben daarbij duidelijk eigen verantwoordelijkheid. Ze mogen met een pasje van de afdeling af en lopen zelf van en naar hun werk. Ze moeten ook zelf zorgen dat ze op tijd zijn. Net als in het gewone leven.”

Veiligheid zit niet in hoge muren

De Compagnie is op dit moment een pilotproject voor 1 jaar. Wat kan en wil men in dat ene jaar bereiken? Peter: “Als we in dit jaar met deze afdeling kunnen bewijzen dat veiligheid niet zit in hoge muren, prikkeldraad en elektronica, maar in de manier hoe we met mensen omgaan, dan hebben we een grote stap gezet.”

Hans: “Het kernprincipe van De Compagnie is een werkzame  herstelgemeenschap, waarin gevangenen samen met  vrijwilligers werken aan hun toekomst. . Maar voor het eerste  jaar is het project geslaagd als gezien wordt dat het potentie heeft, zodat dat we verder kunnen bouwen. Want een pilot van een jaar is eigenlijk te kort.”

“Criminaliteit is niet het probleem van justitie, maar van de samenleving,” zegt Peter Baaijens nog eens. “Het is mooi dat de samenleving nu onderdeel uit kan maken van een poging om het probleem op te lossen.” Hans Barendrecht heeft daarbij nog wel een oproep. “De Compagnie is uniek in Nederland. Ik zou   werkgevers met eigen ogen willen laten zien welke kansen het biedt. En tegen lezers en donateurs in de regio van Krimpen die ook geloven in herstel zou ik willen zeggen: kom, doe mee! .”

Bookmark and Share
Terug naar het overzicht
Samen werken aan herstel. Daarom kun je altijd je vragen stellen.

NIEUWSBRIEF

Mis de ingrijpende verhalen van gevangenen en hun familieleden niet.
Inschrijven voor de nieuwsbrief