Column: Deugen

Gepubliceerd op 2 december 2019 door Gevangenenzorg Nederland.



Pas kreeg ik een “pil” van meer dan 500 bladzijden. ‘De meeste mensen deugen’, heet het boek. ‘Op een oude vriendschap en veel leesplezier!’ stond er voorin. Het weekend daarop publiceerde “zijn” krant – het Nederlands Dagblad (6 september) een interessant interview met de schrijver, Rutger Bregman (1988). ‘Het is tijd voor een nieuw mensbeeld. Het is tijd voor een nieuw realisme’. Dat zijn z’n laatste zinnen. Het boek is één meeslepende preek om de vernislaag van geloof in zondaarschap en een zondige menselijke natuur af te branden. Ik heb het boek nog niet helemaal uit. Maar ik durf nu al te zeggen dat het boek op mij niet dezelfde uitwerking zal hebben als het vuur dat recent ontstond bij schilderwerkzaamheden en op tragische wijze de kerk van Hoogmade in de as legde. Ik kan niet heen om Jezus Christus, Zoon van God, gevangene én Verlosser.


Standfort gevangenisexperiment

Bregman komt tot zijn “evangelie” door een geschiedenisreis waarin hij de jongste inzichten uit de psychologie, de economie, de biologie en de archeologie verwerkt. Dat klinkt natuurlijk indrukwekkend. En het boek leest als een trein. Er staat veel in, en heel veel is zeker de moeite waard om te weten. Zomaar een voorbeeld: het Stanford gevangenisexperiment (1971) van Zimbardo. Lange tijd leek bewezen dat ‘ieder van ons tot de gruwelijkste dingen in staat is’. Studenten die bewaker speelden over studenten die gevangenen moesten spelen, sloegen helemaal door in gruwelijkheden. Bregman laat zien dat het experiment gemanipuleerd was. En Zimbardo? Die zei in 2018: ‘Mensen kunnen zeggen wat ze willen. Het is de beroemdste studie in de geschiedenis van de psychologie. Er is geen studie waar mensen vijftig jaar later nog over praten’. En zo ontmaskert Bregman meer wetenschappelijke roemzoekers. En ook zijn vierde leefregel ‘temper je empathie, train je compassie’ (blz. 460) is best aardig, althans voor gewone mensen, waaronder ik ook mezelf maar reken. Want als je je écht onderdompelt in het lijden van de medemens (empathie), dan trekt je dat op den duur niet meer. Beter is het leed te zien en in actie te komen (compassie). Herstelzorg dus, in termen van Gevangenenzorg.


Het kwaad ontmaskeren

Maar ja, om me na het lezen van het boek te bekeren tot een nieuw mensbeeld, dat zou niet deugen. Nog maar net een week geleden las ik op NU.nl het bericht dat in Eindhoven een oudere man (90) thuis beroofd was door nepverpleegkundigen. Wat laf! Er zal best een psychologische verklaring zijn waarom deze man en vrouw dat deden. En zeker, als ze vanuit de gevangenis bellen voor bezoek van een vrijwilliger, dan gaan we! Niet om hen de les te lezen. Maar om tegenover een misdaad een weldaad te zetten, om het zo maar eens te zeggen. Want het kwade wordt overwonnen door het goede. Jezus deed wat mensen niet aankunnen: het kwaad écht ontmaskeren, Zich wél onderdompelen in de schuld en verlorenheid van de mens en de straf op de zonde dragen om volledig herstel te brengen. En zo zijn we met Kerst een nieuw kerkelijk jaar in gegaan van gedenkmomenten én het bezoeken van gevangenen, omdat Hij dat vraagt!

 

Met gevangen groet

Hans Barendrecht

directeur bestuurder

 


 

 

 

 

Terug naar het overzicht
Samen werken aan herstel. Daarom kun je altijd je vragen stellen.

NIEUWSBRIEF

Mis de ingrijpende verhalen van gevangenen en hun familieleden niet.
Inschrijven voor de nieuwsbrief